 |
 |
|
شماره 28 بهمن 1388 |
نگاه و تحقیق یک دانش آموز به تکالیف مدرسه
امید تحولي براي دانشآموزها
نوجوان دبيرستاني، پشت ميز تحريرش نشست. از توي كولهپشتي دفتر يادداشتش را
بيرون آورد و نگاهي به فهرست تكاليف روزانهاش انداخت:
«ادبيات، سه فصل را بخوانيد و خلاصهاي از آن تهيه كنيد. رياضي، از بخش 4
كتاب، 30 تمرين را حل كنيد. فيزيك: آزمايش درس 7 را در خانه انجام دهيد و
گزارشي از آن بنويسيد، انگلیسی، لغتها را براي امتحان فردا حفظ كنيد.
واااي! يك شب طولاني و وحشتناك در پيش دارم...»
اين اتفاقي است كه براي اكثر دانشآموزها در خیلی از کشورها ميافتد. آيا
وقت آن نرسيده كه ما دانشآموزها خواهان تحولي براي تغيير استاندارد تكاليف
مدرسه باشيم؟
آيا تكاليف دانشآموزهاي راهنمايي و دبيرستاني زياد است؟
بر طبق الگوهاي سازمان آموزش و پروش در بسیاری از گشورها ، ميزان تكليف هر
دانشآموزي به مقطع تحصيلي او بستگي دارد. مثلاً يك دانشآموز كلاس اولي
نبايد در روز بيش از 10 دقيقه تكليفخانه داشته باشد و يك دانشآموز كلاسدوم
در روز فقط بايد 20 دقيقه تكليف براي انجام دادن داشتهباشد. به همين ترتيب
اگر پيش برويم، من كه يك دانشآموز سال دوم راهنمايي(هفتم) هستم در روز
نبايد بيشتر ار 70 دقيقه وقت براي تكاليف خانه بگذارم. اما اين ميزان در
بيشتر شبها دو برابر و گاهي هم سه برابر ميشود. به هر حال بيشتر كارشناسها
معتقدند انجام تكليف بيش از حد نتيجه منفي در بر خواهد داشت. آيا تا به حال
شنيدهايد كه دانشآموزي به دليل انجام تكاليف بيش از حد بيمار شده باشد؟
دكتر «ويليام كرين» روانشناس و استاد دانشگاه «سيتي كالج» در نيويورك و
نويسنده كتاب «پرورش كودكي» در كتابش ميگويد: «كودكان و نوجواناني كه به
مدرسه ميروند بيش از هميشه دچار دلدرد، سردرد، اختلال خواب و افسردگي ميشوند.»
يك دانشآموز معمولي چيزي حدود 7 ساعت در روز پشت ميز و نيمكت مدرسه مينشيند
و حدود 2 تا 4 ساعت هم در خانه بايد وقت صرف تكليفهايش بكند. پس نتيجه ميگيريم
كه يك دانشآموز بايد در هفته حدود 45 تا 55 ساعت كاركند!
یک استاد روانشناسي و عصبشناسي دانشگاه معتقد است: «دانشآموزي كه در طول
شبانهروز مجبور باشد بيش از حد درسبخواند يا تكليف انجام دهد، وقتي براي
بازي نخواهد داشت در نتيجه از كسب مهارتهاي اجتماعي عاجز خواهدبود، فرصت
ابتكار و خلاقيت را براي انجام تكاليف از پيش تعيين شده از دستخواهدداد و
در نهايت كمبود فعاليت بدني باعث چاقي او خواهدشد.»
همه ميدانند كه تكليفخانه يا مشق شب يك دانشآموز را معلم او تعيين ميكند.
اما واقعیت این است که نبايد فقط معلم ها را به اين دليل سرزنش كرد. بسياري
از معلمها بيش از گذشته تحت فشار هستند، چه از طرف پدر و مادرها و چه از
طرف اولياي مدرسه براي بالا بردن آمار دانشآموزهايي با نتايج درخشان درسي.
اين طبيعي است كه معلمهايي كه زير چنين فشارهايي هستند تكاليف بيشتري به
دانشآموزها بدهند. اما آيا اين معلمها از دستورالعملهاي تكاليف مدرسه در
آموزش و پرورش آگاهي دارند؟ خيلي از آنها حتي به گوششان هم نخورده است.
خيليها هيچ وقت هيچ آموزشي درباره نتايج معكوس تكليف بيش از حد نديدهاند
و در دانشگاه هم واحدي مبني بر اينكه تكليف بايد چگونه باشد، يا چهقدر
باشد نگذراندهاند و از تحقيقاتي كه در پشت اين مسئله وجود دارد اطلاعي
ندارند. با اين حال بسياري از پدر و مادرها و معلمها بر اين باورند كه
تكليف زياد يعني موفقيت تحصيلي.
بسياري از معلمها فكر ميكنند انجام تكليف و تمرين بيش از حد مباحث درسي
را مثل متهاي در ذهن فرو ميكند و اينگونه يادگيري بهتر خواهد بود. اما
تمرينهايي اينچنين(متهاي) بايد در مدرسه و زيرنظر معلم انجام شود. چه
فايدهاي دارد كه دانشآموزي 50 عدد تمرين رياضي حل كند اما هر پنجاه تا
غلط باشد؟ آيا با اين كار در امتحان موفق خواهد شد؟ برطبق آمار سازمان
آموزش و پرورش ايالات متحده هر معلم رياضي بعد از حل پنج تمرين رياضي توسط
دانشآموز ميتواند بفهمد كه آيا دانشآموز تمرين را فهميده يا نفهميده و
مشكل يا نقاط ضعفش در كجاست. بارها و بارها اشتباه كردن در تمرين، باعث
ميشود اين اشتباه در ذهن جا بيفتد. بعضي از معلم ها فكر ميكنند كه تكليف
زياد باعث بالارفتن نمره ميشود در صورتيكه همه چيز گوياي آن است كه انجام
تكليف سنگين لزوماً منجر به كسب نتيجه خوب نميشود. معلمهايي كه تكليف
زياد ميدهند وقت كافي براي تصحيح اين تكاليف نخواهند داشت و همين باعث
ميشود تا اشتباه دانشآموزها ناديده گرفتهشود و دانشآموز همچنان در
اشتباه باقي بماند. دانشآموزي كه تكليف بيش از حد براي انجام دادن
نداشتهباشد، دانشآموزي است خالي از استرس و شاداب. عجلهاي براي از
سرباز كردن تكليف نخواهد داشت و ميتواند با آرامش روي مشكلات درسياش
تمركز كند و در نهايت از معلم كمك بخواهد.
* بخشي از تحقيق گلن راك ، دانشآموز ، ساکن آمریکا
فهرست نشريه نسيم نوجوان شماره 28 بهمن 1388